Loonindexering betekent dat je loon automatisch stijgt wanneer het leven duurder wordt. Dat helpt je koopkracht beschermen: als prijzen stijgen, stijgt je loon mee, zodat je niet armer wordt. Zo houdt je loon gelijke tred met hoe duur het leven is.

Je loon wordt automatisch aangepast om je koopkracht te beschermen. Wanneer de prijzen met ongeveer 2% stijgen, past je werkgever je loon aan. Zo ga je er niet op achteruit als het leven duurder wordt. Die automatische aanpassing is vastgelegd in collectieve afspraken tussen werkgevers, vakbonden en de overheid.

De indexering volgt wat men de “goederenkorf” noemt: een denkbeeldig mandje met producten die een gemiddeld gezin koopt, zoals brood, huur, kledij, energie en verzekeringen. Als dat mandje duurder wordt, stijgt de prijsindex.

De overheid berekent op basis daarvan de gezondheidsindex — dezelfde korf, maar zonder alcohol, tabak en benzine, omdat die te sterk schommelen. Om schommelingen te vermijden, kijkt men naar het gemiddelde van de laatste vier maanden. Dat heet de afgevlakte gezondheidsindex.

Elke sector spreekt af wanneer de lonen stijgen:

• Sommige sectoren doen dat op een vaste datum, bijvoorbeeld elk jaar in januari of februari.
• Andere wachten tot de index een bepaalde grens bereikt (de zogenaamde spilindex).
• In de non-profitsector gebeurt dat vaak één of twee maanden nadat die grens is overschreden.

Vanaf dat moment moet de werkgever de lonen aanpassen. Dat is een wettelijke verplichting, geen keuze.

• Loonindexering is een automatische aanpassing aan de stijgende levensduurte. Het is collectief geregeld en geldt voor iedereen in een sector.
• Loonsverhoging is individueel of organisatiegebonden. Dat hangt kan onder andere afhangen van je barema, je prestaties of van onderhandelingen.

Kort gezegd: indexering houdt je loon stabiel tegenover de prijzen, terwijl een loonsverhoging een beloning is voor je werk of functie.

De overheid bepaalt de algemene regels voor de index. Maar elke sector beslist zelf, via afspraken tussen werkgevers en vakbonden, hoe en wanneer de lonen worden aangepast. Zo kan de ene sector jaarlijks indexeren en een andere pas wanneer de spilindex wordt overschreden.

In theorie zou dat kunnen, maar in de praktijk gebeurt het bijna nooit. Het systeem is gemaakt om lonen te verhogen als de prijzen stijgen, niet om ze te verlagen als de prijzen tijdelijk dalen. De meeste sectoren verlagen lonen niet, zelfs niet bij negatieve inflatie.

De centenindex betekent dat vanaf lonen van €4000 bruto (voltijds) er bij een indexering maximaal €80 opslag kan zijn in plaats van 2%. Werk je deeltijds? Dan wordt die grens verhoudingsgewijs toegepast.

Goed nieuws: omdat de wetgeving nog niet klaar is kan de centenindex ten vroegste op 1 april 2026 ingaan. Deze indexering gebeurt dus toch nog volledig.